Hanes

Fe agorwyd yr adeilad ym 1905 gan Syr Richard Williams-Bulkeley, Arglwydd Raglaw Sir Fon. Adeiladwyd Neuadd Prichard Jones a’r chwe bwthyn gan Hugh Hughes, adeiladwr lleol ym 1902-1905 yn unol a chynllun y pensaer Rowland Lloyd o Gaernarfon ac ar gost o £19000. Syniad Syr John Prichard Jones oedd y fenter ac ef dalodd y cyfan o’r costau. Ei fwriad oedd creu canolfan addysgiadol gyda llyfrgell ac ystafelloedd pwyllgoarau er mwyn rhoi gwell cyfleoedd ac addysg i pobl y gymmuned. Gwenyddi’r yr Institiwt gan Fwrdd o Ymddiriedolwyr ac mae’n Elusen Cofrestredig ( Rhif yr Elusen 1117325-1).

Mae’r adeiladau yn rhai rhestredig gradd 2.

Ymddangosodd yr Institiwt ar y rhaglen “Restoration” y BBC yn 2006 ac er na enillodd y gystadleuaeth derbynwyd nawdd yn 2008-2009 gan Menter Mon, Cyngor Ynys Mon a Chynulliad Cymru i adnewyddu’r adeilad yn gyfangwb.

Mae 11 ystafell yn yr Institiwt yn gallu cynnal rhwng ugain a chant o bobl. Ar y llawr isaf mae’r Hen Lyfrgell Hanesyddol ac wrth ei hochr Ystafell Rhosyr. Yn ystafell Rhosyr mae’r creiriau a ddarganfuwyd wrth gloddio Llys Rhosyr yn cael eu arddangos. Mae yno hefyd arddangosfa yn dweud hanes De Orllewin Mon yn y canol oesoedd ar adeg y Tywysogion Cymreig.

Ar y llawr yma hefyd mae llyfrgell gyfoes yn agored fore Llun, prynhawn Mercher a phrynhawn Gwener. Mae yno hefyd Ystafell De Rhosyr yn agored yn ddyddiol o 10 y.b. hyd 4 y.p..Gwerthi’r yno luniaeth ysgafn ac mae’r fwydlen ar gael pe bod angen hyny.

Mae bosibl iddynt ddarparu bwyd ar gyfer cynghadleddau, priodasau, partion, angladdau a.y.y.b Mae lle i fyny i 40 fwyta. Mae toiledau ar y llawr yma a’r  llawr cyntaf. Nid oes dim anhawsterau i’r anabl.

Ar y llawr cyntaf mae ystafell ymgynull  a lle i gant o bobl. Mae ar y llawr yma hefyd bedair ystafell addas ar gyfer cyfarfodydd llai neu fel swyddi. Mae mynediad  band llydan i’r rhyngrwyd ac mae cyflusterau ar gyfer taflunio digidol.

Adeiladwyd y chwe bwthyn yn 1905 ac mae’nt yn cynnwys ystafell fyw, ystafell gysgu ddwbl, cegin, toiled a ystafell ymolchi. Mae’nt yn cael eu cynhesu a gwres canolog. Mae’nt ar gael ar rent pan y bddant yn dod yn wagi.

Yr oedd y cae ar draws y ffordd i’r Institiwt ar un adeg yn chwe gardd ar gyfer y bythynnod ond yn y saithdegau cynnar darparwyd gae i plant chwarae. Yn ddiweddar mae’r maes chwarae wedi ei adnewyddu gan Parc y Plant ac yn cael ei reoli ganddynt.

Mae lle i barcio i 25 o gerbydau ar y safle ac mae maes pario cyhoeddus tua 100 metr i ffwrdd.

Gellir trefnu ymweliadau  tywysedig i  ymwelwyr o gwmpas yr adeilad hanesyddol.

Lleolir yr Institiwt ar Stryd Pendref, Niwbwrch, Ynys Mon. Mae pentref ar groesffordd yr A4080 a B4419. Mae pentref tua 10 milltir o Ddinas Bangor a’r Brifysgol a tua 8 milltir o Dref Farchnadol Llangefni.

Mae gwasanaeth bws rhwng y ddau le pob tua awr. Mae’r orsaf dren agosaf ym Mangor ac mae gwasanaeth hedfan o’r Fali i Gaerdydd o Ddydd Llun i Ddydd Gwener.

By continuing to use the site, you agree to the use of cookies. more information

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close